İçeriğe geçHadisler
Nevevî'nin Kırk Hadisi
- 1Ameller niyetlere göredirAmeller ancak niyetlere göredir ve herkese yalnızca niyet ettiği şey vardır. Kimin hicreti Allah'a ve Resulüne ise, onun hicreti Allah'a ve Resulünedir. Kimin hicreti de elde edeceği bir dünyalık ya da evleneceği bir kadın için ise, onun hicreti neye yöneldiyse ona sayılır.
- 2İslam, iman ve ihsanBir gün Allah'ın Elçisi'nin (s.a.v.) yanında otururken, elbisesi bembeyaz, saçları simsiyah bir adam çıkageldi. Üzerinde yolculuk izi yoktu ve aramızdan kimse onu tanımıyordu. Peygamber'in karşısına oturdu, dizlerini onun dizlerine dayadı, ellerini uyluklarının üzerine koydu ve “Ey Muhammed, bana İslam'ı anlat” dedi. Allah'ın Elçisi şöyle buyurdu: “İslam; Allah'tan başka ilah olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna şahitlik etmen, namazı kılman, zekâtı vermen, Ramazan orucunu tutman ve gücün yeterse Kâbe'yi haccetmendir.” Adam “Doğru söyledin” dedi. Hem sorup hem de cevabı doğrulamasına şaşırdık. Sonra “Bana imanı anlat” dedi. Peygamber: “Allah'a, meleklerine, kitaplarına, elçilerine ve ahiret gününe inanman; kadere, hayrıyla şerriyle inanmandır” buyurdu. Adam “Doğru söyledin” dedi. “Bana ihsanı anlat” dedi. Peygamber: “Allah'a, O'nu görüyormuşsun gibi ibadet etmendir; sen O'nu görmesen de O seni görür” buyurdu. “Bana kıyametin vaktini söyle” dedi. Peygamber: “Bu konuda sorulan, sorandan daha bilgili değildir” buyurdu. “Öyleyse alametlerini söyle” dedi. Peygamber: “Cariyenin kendi efendisini doğurması ve yalınayak, çıplak, yoksul koyun çobanlarının yüksek binalar yapmakta yarıştığını görmendir” buyurdu. Sonra adam gitti. Ben bir süre bekledim. Ardından Peygamber “Ey Ömer, soranın kim olduğunu biliyor musun?” dedi. “Allah ve Resulü daha iyi bilir” dedim. “O Cebrail'di; size dininizi öğretmek için geldi” buyurdu.
- 3İslam beş temel üzerineİslam beş temel üzerine kurulmuştur: Allah'tan başka ilah olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna şahitlik etmek, namazı kılmak, zekâtı vermek, Kâbe'yi haccetmek ve Ramazan orucunu tutmak.
- 4Yaratılış ve kaderDoğru sözlü ve sözü doğrulanmış olan Allah'ın Elçisi (s.a.v.) bize şöyle anlattı: Sizden birinin yaratılışı, annesinin karnında kırk gün nutfe olarak bir araya getirilir. Sonra bir o kadar süre alaka olur, sonra bir o kadar süre mudga olur. Sonra ona melek gönderilir, ona ruh üfler ve dört şeyi yazmakla emrolunur: rızkını, ecelini, amelini ve bedbaht mı yoksa mutlu mu olacağını. Kendisinden başka ilah olmayan Allah'a yemin ederim ki, sizden biri cennet ehlinin amelini işler; öyle ki onunla cennet arasında yalnızca bir arşın kalır. Ama yazı ona galip gelir, cehennem ehlinin amelini işler ve oraya girer. Sizden biri de cehennem ehlinin amelini işler; öyle ki onunla cehennem arasında yalnızca bir arşın kalır. Ama yazı ona galip gelir, cennet ehlinin amelini işler ve oraya girer.
- 5Dinde uydurulan reddedilirKim bu işimizde (dinimizde) ondan olmayan bir şey ortaya çıkarırsa, o reddedilir. Müslim'in bir rivayetinde: Kim bizim işimizin (dinimizin) dayanmadığı bir amel işlerse, o amel reddedilir.
- 6Helal de haram da açıktırHelal apaçıktır, haram da apaçıktır. İkisinin arasında ise insanların çoğunun bilmediği şüpheli şeyler vardır. Kim şüpheli şeylerden sakınırsa dinini ve onurunu korumuş olur. Kim şüpheli şeylere düşerse harama düşer; tıpkı korunmuş bir alanın çevresinde sürü otlatan ve her an oraya girivermesi muhtemel olan çoban gibi. Dikkat edin, her hükümdarın korunmuş bir alanı vardır. Dikkat edin, Allah'ın korunmuş alanı haram kıldıklarıdır. Dikkat edin, bedende bir et parçası vardır; o düzgün olursa bütün beden düzgün olur, o bozulursa bütün beden bozulur. Dikkat edin, o kalptir.
- 7Din samimiyettirDin nasihattir (samimiyet ve iyilik dilemektir). “Kime karşı?” diye sorduk. Buyurdu ki: “Allah'a, O'nun Kitabı'na, Elçisi'ne, Müslümanların yöneticilerine ve bütün Müslümanlara karşı.”
- 8Şehadetin getirdiği dokunulmazlıkAllah'tan başka ilah olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna şahitlik edinceye, namazı kılıncaya ve zekâtı verinceye kadar insanlarla savaşmakla emrolundum. Bunları yaptıklarında, İslam'ın hakkı dışında kanlarını ve mallarını benden korumuş olurlar. Hesapları ise yüce Allah'a aittir.
- 9Gücünüz yettiğince yapınSize neyi yasakladıysam ondan kaçının; size neyi emrettiysem ondan gücünüz yettiği kadarını yapın. Sizden öncekileri helak eden, çok soru sormaları ve peygamberleriyle ihtilafa düşmeleriydi.
- 10Allah yalnız temizi kabul ederAllah temizdir ve yalnızca temiz olanı kabul eder. Allah, elçilerine emrettiğini müminlere de emretmiştir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: “Ey elçiler! Temiz şeylerden yiyin ve salih amel işleyin.” Yine şöyle buyurmuştur: “Ey iman edenler! Size verdiğimiz rızıkların temiz olanlarından yiyin.” Sonra Peygamber, uzun yolculuk yapan, saçı başı dağınık ve toza toprağa bulanmış bir adamdan söz etti: Ellerini göğe uzatıp “Ya Rabbi! Ya Rabbi!” diye yalvarır. Oysa yediği haram, içtiği haram, giydiği haramdır ve haramla beslenmiştir. Böyle birinin duası nasıl kabul edilsin?
- 11Şüpheliyi bırakHasan b. Ali şöyle dedi: Allah'ın Elçisi'nden (s.a.v.) şu sözü ezberledim: “Sana şüphe veren şeyi bırak, şüphe vermeyene yönel.”
- 12Boş olanı terk etmekKişinin kendisini ilgilendirmeyen şeyi bırakması, Müslümanlığının güzelliğindendir.
- 13Kardeşin için de isteSizden biri, kendisi için istediğini kardeşi için de istemedikçe (gerçek anlamda) iman etmiş olmaz.
- 14Müslümanın kanı dokunulmazdırBir Müslümanın kanı ancak şu üç durumdan biriyle helal olur: evli olup zina eden, cana karşılık can (kısas) ve dinini terk edip topluluktan ayrılan.
- 15Ya hayır söyle ya susAllah'a ve ahiret gününe iman eden ya hayır söylesin ya da sussun. Allah'a ve ahiret gününe iman eden komşusuna ikram etsin. Allah'a ve ahiret gününe iman eden misafirine ikram etsin.
- 16ÖfkelenmeBir adam Peygamber'e (s.a.v.) “Bana öğüt ver” dedi. Peygamber “Öfkelenme” buyurdu. Adam isteğini birkaç kez tekrarladı; Peygamber her seferinde “Öfkelenme” buyurdu.
- 17Her işte güzel davranmakAllah her şeyde ihsanı (güzel ve özenli davranmayı) emretmiştir. Öldürdüğünüzde (kısas ya da savaşta) bunu güzel yapın; hayvan kestiğinizde güzel kesin. Her biriniz bıçağını iyice bilesin ve kestiği hayvanı rahat ettirsin.
- 18Nerede olursan Allah'tan korkNerede olursan ol Allah'tan sakın. Kötülüğün ardından bir iyilik yap ki onu silsin. İnsanlara güzel ahlakla davran.
- 19Allah'ı gözet, O da seniİbn Abbas şöyle dedi: Bir gün Allah'ın Elçisi'nin (s.a.v.) arkasındaydım. Bana şöyle buyurdu: “Delikanlı! Sana bazı sözler öğreteceğim: Allah'ı (emir ve yasaklarını) gözet ki O da seni korusun. Allah'ı gözet ki O'nu karşında bulasın. İstediğinde Allah'tan iste; yardım dilediğinde Allah'tan dile. Bil ki bütün insanlar sana bir fayda sağlamak için bir araya gelseler, ancak Allah'ın senin için yazdığı kadarıyla fayda sağlayabilirler. Sana bir zarar vermek için bir araya gelseler, ancak Allah'ın senin aleyhine yazdığı kadarıyla zarar verebilirler. Kalemler kaldırılmış, sayfalar kurumuştur.” Tirmizî dışındaki bir rivayette şöyledir: “Allah'ı gözet ki O'nu önünde bulasın. Bollukta Allah'ı tanı ki darlıkta O seni tanısın. Bil ki sana isabet etmeyen şey zaten sana isabet etmeyecekti; sana isabet eden şey de seni ıskalamayacaktı. Bil ki yardım sabırla, ferahlık sıkıntıyla birliktedir ve zorlukla beraber bir kolaylık vardır.”
- 20Utanmıyorsan dilediğini yapİnsanların önceki peygamberlik sözlerinden ulaştığı şeylerden biri de şudur: “Utanmıyorsan dilediğini yap.”
- 21İman et, sonra dosdoğru olSüfyân b. Abdullah şöyle dedi: “Ey Allah'ın Elçisi! Bana İslam hakkında öyle bir söz söyle ki, onu senden sonra kimseye sormayayım.” Buyurdu ki: “‘Allah'a iman ettim’ de, sonra dosdoğru ol.”
- 22Farzları yerine getirenBir adam Allah'ın Elçisi'ne (s.a.v.) şöyle sordu: “Farz namazları kılsam, Ramazan orucunu tutsam, helali helal, haramı haram kabul etsem ve bunlara başka bir şey eklemesem cennete girer miyim?” Peygamber “Evet” buyurdu.
- 23Temizlik imanın yarısıdırTemizlik imanın yarısıdır. “Elhamdülillah” mizanı doldurur. “Sübhanallah ve'l-hamdülillah” göklerle yer arasını doldurur. Namaz nurdur, sadaka delildir, sabır aydınlıktır. Kur'an ya senin lehine ya da aleyhine bir delildir. Herkes sabah yola çıkar ve kendini satar: Kimi onu özgürlüğe kavuşturur, kimi de helak eder.
- 24Zulmü kendime haram kıldımPeygamber (s.a.v.), Rabbinden rivayet ettiği bir kudsi hadiste yüce Allah'ın şöyle buyurduğunu bildirdi: Ey kullarım! Ben zulmü kendime haram kıldım ve onu aranızda da haram kıldım; öyleyse birbirinize zulmetmeyin. Ey kullarım! Hidayet verdiklerim dışında hepiniz yolunu şaşırmışsınız; benden hidayet isteyin ki size hidayet vereyim. Ey kullarım! Doyurduklarım dışında hepiniz açsınız; benden yiyecek isteyin ki sizi doyurayım. Ey kullarım! Giydirdiklerim dışında hepiniz çıplaksınız; benden giyecek isteyin ki sizi giydireyim. Ey kullarım! Siz gece gündüz hata işliyorsunuz, ben ise bütün günahları bağışlarım; benden bağışlanma dileyin ki sizi bağışlayayım. Ey kullarım! Siz bana zarar verecek güce asla ulaşamazsınız ki bana zarar veresiniz; bana fayda sağlayacak güce de asla ulaşamazsınız ki bana fayda sağlayasınız. Ey kullarım! İlkiniz ve sonuncunuz, insanınız ve cinniniz, aranızdaki en takvalı kişinin kalbi gibi olsa, bu benim mülkümden hiçbir şey artırmaz. Ey kullarım! İlkiniz ve sonuncunuz, insanınız ve cinniniz, aranızdaki en günahkâr kişinin kalbi gibi olsa, bu benim mülkümden hiçbir şey eksiltmez. Ey kullarım! İlkiniz ve sonuncunuz, insanınız ve cinniniz tek bir düzlükte toplanıp benden isteseler ve ben her birine istediğini versem, bu benim katımdakinden ancak denize daldırılan bir iğnenin eksilttiği kadar eksiltir. Ey kullarım! Bunlar ancak sizin amellerinizdir; onları sizin için sayıp kaydediyorum, sonra karşılığını size tam olarak veriyorum. Kim bir hayır bulursa Allah'a hamdetsin; kim bundan başkasını bulursa yalnızca kendini kınasın.
- 25Her iyilik bir sadakadırAllah'ın Elçisi'nin (s.a.v.) ashabından bazı kimseler ona şöyle dedi: “Ey Allah'ın Elçisi! Zenginler bütün sevapları alıp götürdü. Bizim kıldığımız gibi namaz kılıyorlar, bizim tuttuğumuz gibi oruç tutuyorlar ve mallarının fazlasını sadaka olarak veriyorlar.” Peygamber buyurdu ki: “Allah size de sadaka verebileceğiniz şeyler vermedi mi? Her tesbih bir sadakadır, her tekbir bir sadakadır, her hamd bir sadakadır, her tehlil bir sadakadır. İyiliği emretmek bir sadakadır, kötülükten alıkoymak bir sadakadır. Sizden birinin eşiyle birlikte olması bile bir sadakadır.” Dediler ki: “Ey Allah'ın Elçisi! Birimiz arzusunu tatmin ediyor, bunda da onun için sevap mı var?” Buyurdu ki: “Söyleyin bakalım, onu haram bir yolla tatmin etseydi bundan dolayı günah olmaz mıydı? İşte helal yoldan tatmin ettiğinde de onun için sevap vardır.”
- 26Her gün için bir sadakaİnsanın her bir eklemi için, güneşin doğduğu her gün bir sadaka gerekir. İki kişinin arasını adaletle bulman bir sadakadır. Birine bineğine binmesinde yardım etmen ya da yükünü bineğine yüklemen bir sadakadır. Güzel söz bir sadakadır. Namaza giderken attığın her adım bir sadakadır. Yoldan eziyet veren bir şeyi kaldırman da bir sadakadır.
- 27İyilik güzel ahlaktırNevvâs b. Sem'ân'ın rivayetine göre Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurdu: “İyilik güzel ahlaktır. Günah ise içini tırmalayan ve insanların ondan haberdar olmasını istemediğin şeydir.” Vâbisa b. Ma'bed şöyle dedi: Allah'ın Elçisi'ne (s.a.v.) geldim. “İyiliği sormaya mı geldin?” dedi. “Evet” dedim. Buyurdu ki: “Kalbine danış. İyilik, nefsin ve kalbin huzur bulduğu şeydir. Günah ise insanlar sana fetva verse ve yine fetva verse de içini tırmalayan ve gönlünde tereddüt uyandıran şeydir.”
- 28Sünnete sımsıkı sarılınAllah'ın Elçisi (s.a.v.) bize öyle bir öğüt verdi ki kalpler ürperdi, gözlerden yaşlar aktı. “Ey Allah'ın Elçisi! Bu sanki bir veda öğüdü; bize vasiyette bulun” dedik. Buyurdu ki: “Size Allah'tan sakınmayı ve başınıza bir köle bile emir olarak geçse dinleyip itaat etmeyi tavsiye ederim. Sizden yaşayacak olanlar pek çok ihtilaf görecektir. O zaman benim sünnetime ve doğru yolda olan, doğru yola iletilmiş halifelerin sünnetine sarılın; ona azı dişlerinizle sımsıkı tutunun. Dinde sonradan ortaya çıkarılan şeylerden sakının; çünkü her bidat sapıklıktır.”
- 29Dilini tutMuâz b. Cebel şöyle dedi: “Ey Allah'ın Elçisi! Beni cennete sokacak ve cehennemden uzaklaştıracak bir amel söyle.” Buyurdu ki: “Çok büyük bir şey sordun; ama Allah'ın kolaylaştırdığı kişi için o kolaydır: Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmadan ibadet edersin, namazı kılarsın, zekâtı verirsin, Ramazan orucunu tutarsın ve Kâbe'yi haccedersin.” Sonra şöyle buyurdu: “Sana hayrın kapılarını göstereyim mi? Oruç bir kalkandır. Sadaka, suyun ateşi söndürdüğü gibi günahı söndürür. Kişinin gece yarısı kıldığı namaz da öyledir.” Sonra “Onlar, yanlarını yataklardan uzaklaştırırlar…” ayetini “…yaptıklarına karşılık” kısmına kadar okudu (Secde 32:16–17). Sonra şöyle buyurdu: “Sana işin başını, direğini ve zirvesini haber vereyim mi?” “Evet, ey Allah'ın Elçisi” dedim. Buyurdu ki: “İşin başı İslam'dır, direği namazdır, zirvesi de cihaddır.” Sonra şöyle buyurdu: “Sana bütün bunların temelini haber vereyim mi?” “Evet, ey Allah'ın Elçisi” dedim. Dilini tuttu ve “Şunu tut” buyurdu. “Ey Allah'ın Peygamberi! Konuştuklarımızdan dolayı da hesaba çekilecek miyiz?” dedim. Buyurdu ki: “Annen seni kaybetsin (ne diyorsun)! İnsanları yüzüstü (ya da burunları üzerine) ateşe sürükleyen, dillerinin biçtiği ürünlerden başka bir şey midir?”
- 31Dünyaya gönül bağlamaBir adam Peygamber'e (s.a.v.) gelip şöyle dedi: “Ey Allah'ın Elçisi! Bana öyle bir amel göster ki, onu yaptığımda Allah da beni sevsin, insanlar da.” Buyurdu ki: “Dünyaya gönül bağlama, Allah seni sever. İnsanların elindekine göz dikme, insanlar seni sever.”
- 32Zarar ve karşılıklı zarar yokZarar vermek de yoktur, zarara zararla karşılık vermek de.
- 33Delil davacıya, yemin inkâr edeneİnsanlara sadece iddialarına göre verilseydi, bazı kimseler başkalarının mallarını ve canlarını iddia ederdi. Ancak delil getirmek davacıya, yemin etmek ise inkâr edene düşer.
- 34Kötülüğü elinle değiştirSizden kim bir kötülük görürse onu eliyle değiştirsin. Buna gücü yetmezse diliyle, buna da gücü yetmezse kalbiyle (karşı çıksın). Bu da imanın en zayıf derecesidir.
- 35Müslüman Müslümanın kardeşidirBirbirinizi kıskanmayın. Alışverişte fiyatı kızıştırıp birbirinizi aldatmayın. Birbirinize kin beslemeyin. Birbirinize sırt çevirmeyin. Birinizin yaptığı alışverişin üzerine başka bir alışveriş yapmayın. Ey Allah'ın kulları, kardeş olun. Müslüman Müslümanın kardeşidir: Ona zulmetmez, onu yardımsız bırakmaz, ona yalan söylemez ve onu hor görmez. Takva işte buradadır (ve üç kez göğsünü işaret etti). Müslüman kardeşini hor görmesi, kişiye kötülük olarak yeter. Her Müslümanın kanı, malı ve namusu diğer Müslümana haramdır.
- 36Kardeşinin sıkıntısını giderKim bir müminin dünya sıkıntılarından birini giderirse, Allah da onun kıyamet günü sıkıntılarından birini giderir. Kim darda kalan birine kolaylık gösterirse, Allah da ona dünyada ve ahirette kolaylık gösterir. Kim bir Müslümanın ayıbını örterse, Allah da onun ayıbını dünyada ve ahirette örter. Kul, kardeşinin yardımında olduğu sürece Allah da kulun yardımındadır. Kim ilim aramak için bir yola girerse, Allah onun için cennete giden bir yolu kolaylaştırır. Bir topluluk Allah'ın evlerinden birinde toplanıp Allah'ın Kitabı'nı okur ve onu aralarında müzakere ederse, mutlaka üzerlerine huzur iner, onları rahmet kuşatır, melekler etraflarını çevirir ve Allah onları katındakilere anar. Ameli kendisini geride bırakan kişiyi soyu öne geçiremez.
- 37İyilikler kat kat yazılırPeygamber (s.a.v.), Rabbinden rivayet ettiği bir kudsi hadiste şöyle buyurdu: Allah iyilikleri ve kötülükleri yazmış, sonra bunu açıklamıştır. Kim bir iyilik yapmaya niyet eder de onu yapmazsa, Allah bunu katında tam bir iyilik olarak yazar. Eğer niyet eder ve onu yaparsa, Allah bunu katında on iyilikten yedi yüz katına, hatta çok daha fazlasına kadar yazar. Kim bir kötülük yapmaya niyet eder de onu yapmazsa, Allah bunu katında tam bir iyilik olarak yazar. Eğer niyet eder ve onu yaparsa, Allah bunu tek bir kötülük olarak yazar.
- 38Nafilelerle Allah'a yaklaşmakYüce Allah şöyle buyurdu: Kim benim bir dostuma düşmanlık ederse, ben de ona savaş ilan ederim. Kulum bana, kendisine farz kıldığım şeylerden daha sevimli bir şeyle yaklaşamaz. Kulum nafile ibadetlerle bana yaklaşmaya devam eder, sonunda onu severim. Onu sevdiğimde, onun işiten kulağı, gören gözü, tutan eli ve yürüyen ayağı olurum. Benden bir şey isterse ona mutlaka veririm; bana sığınırsa onu mutlaka korurum.
- 39Hata, unutma ve zorlamaAllah, ümmetimin hata ile, unutarak ve zorlanarak yaptıklarını benim hatırım için bağışlamıştır.
- 40Dünyada bir garip gibi olİbn Ömer şöyle dedi: Allah'ın Elçisi (s.a.v.) omzumdan tuttu ve “Dünyada bir garip ya da bir yolcu gibi ol” buyurdu. İbn Ömer de şöyle derdi: “Akşama ulaştığında sabahı bekleme, sabaha ulaştığında akşamı bekleme. Sağlığından hastalığın için, hayatından ölümün için pay ayır.”
- 42Ey Âdemoğlu, seni bağışlarımYüce Allah şöyle buyurdu: Ey Âdemoğlu! Bana dua edip benden umduğun sürece, senden ne sadır olursa olsun seni bağışlarım ve aldırmam. Ey Âdemoğlu! Günahların göğün bulutlarına ulaşsa, sonra benden bağışlanma dilesen, seni bağışlarım. Ey Âdemoğlu! Bana yeryüzü dolusu günahla gelsen, sonra bana hiçbir şeyi ortak koşmadan kavuşsan, ben de sana yeryüzü dolusu mağfiretle gelirim.